روش‌های گره‌زدن تای‌دای: اسپیرال، چشم‌گاوی، آکاردئونی، مچاله و شیبوری

نقش هر لباس تای‌دای پیش از رنگ، با نحوهٔ جمع کردن پارچه تعیین می‌شود.

کارگاه رنگین‌کمان · ۲۱ آبان ۱۴۰۵

در تای‌دای، رنگ فقط نیمی از کار است. نیم دیگر این است که پارچه چطور جمع شده باشد؛ چون جایی که پارچه روی هم فشرده شده یا زیر کش رفته، رنگ کمتری می‌گیرد و روشن می‌ماند. پنج روش رایج این‌ها هستند:

اسپیرال (مارپیچ)

نقطه‌ای از پارچه انتخاب می‌شود و پارچه دور همان نقطه پیچانده می‌شود تا یک دایرهٔ تخت شبیه نان دارچینی بسازد. چند کش دایره را به برش‌هایی مثل برش‌های کیک تقسیم می‌کنند و هر برش رنگ خودش را می‌گیرد. بعد از باز کردن، هر برش یک بازوی مارپیچ می‌شود.

چشم‌گاوی (Bullseye)

پارچه از یک نقطه بالا کشیده می‌شود تا شکل مخروط بگیرد و چند کش در فاصله‌های مختلف دور مخروط بسته می‌شود. نتیجه حلقه‌های هم‌مرکز است، مثل دایره‌های سیبل. با چند گره در جاهای مختلف لباس، چند مرکز حلقه‌ای روی یک اثر ساخته می‌شود.

آکاردئونی

پارچه مثل بادبزن یا آکاردئون رفت‌وبرگشتی تا می‌خورد و نوار باریکی می‌سازد. رنگی که روی طول این نوار ریخته شود، بعد از باز شدن به شکل راه‌های موازی روی لباس پیدا می‌شود. جهت تا (افقی، عمودی یا مورب) جهت راه‌ها را تعیین می‌کند.

مچاله (Crumple)

پارچه بدون نظم خاصی مچاله و فشرده می‌شود. برآمدگی‌ها رنگ بیشتری می‌گیرند و ته چین‌ها روشن‌تر می‌مانند؛ نتیجه لکه‌های ابری و رگه‌های نامنظم است، شبیه سنگ مرمر.

شیبوری با صفحه (Itajime)

در این روش ژاپنی، پارچه به شکل مربع یا مثلث تا می‌خورد و بین دو صفحهٔ چوبی محکم می‌شود. جایی که زیر صفحه است رنگ نمی‌گیرد و لبه‌های آزاد رنگ می‌گیرند؛ با باز کردن تاها، نقش هندسی و قرینه تکرار می‌شود.

بدون گره: رنگ‌ریزی آزاد

گاهی اصلاً گره‌ای در کار نیست و هنرمند روی پارچهٔ صاف و نم‌دار رنگ می‌ریزد تا رنگ‌ها نرم در هم پخش شوند. در کارگاه رنگین‌کمان هم بسیاری از آثار همین‌طور ساخته می‌شوند.

هر پنج روش را امتحان کنید

همهٔ این روش‌ها، به‌علاوهٔ رنگ‌ریزی آزاد، در «کارگاه تای‌دای من» شبیه‌سازی شده‌اند. می‌توانید گره بزنید، رنگ بریزید و ببینید از باز شدن پارچه چه نقشی درمی‌آید.